Dat de keten zo mooi zou worden, had ik nooit kunnen denken

Broeders schonken ambtsketen in 1980 aan gemeente Voorhout

De ambtsketen van Teylingen vertelt een verhaal op zich. De Broederscongregatie uit Voorhout schonk de keten in 1980 aan de toenmalige gemeente Voorhout. De zilveren ambtsketen bleef, ook na de fusie in 2006.

 

Bij de officiële opening van het Broedershuis Nieuw Schoonoord (BNS) overhandigde algemeen overste broeder Dalmatius van Heel de keten aan burgemeester Thieu van de Wouw. Dat gebeurde op 15 september 1980. Volgens een krantenbericht uit die tijd (bron onbekend) was de keten ‘zo fraai en van zo’n grote kunstzinnigheid getuigend, dat er in de volle museumzaal onder alle aanwezige genodigden een ogenblik van absolute stilte viel.’

Burgemeester Van de Wouw zou na aanvaarding van het cadeau hebben gezegd: “Broeder Dalmatius, ik kan moeilijk zeggen dat ik van niets wist, maar dat de keten zo mooi zou worden, had ik nooit kunnen denken.”

De ambtsketen was een cadeau van De Broederscongregatie van Onze Lieve Vrouw van Zeven Smarten. Omdat de broeders een prettige samenwerking hadden ervaren met de gemeente Voorhout, besloten ze dit geschenk te geven. “De broeders voelden een band met de gemeenschap en de gemeentelijke organisatie. Ze wilden hun gevoel van waardering en respect overbrengen”, vertelt broeder Leonardo van Dijk.

Plaatschakels

De ambtsketen is opgebouwd uit zeven rechthoekige plaatschakels (een verwijzing naar de zeven smarten), acht tussenschakels en een middenschakel met een vijfhoekige vorm. Op de plaatschakels zijn in reliëf symbolen aangebracht, die een relatie hebben met de toenmalige gemeente Voorhout (zie kader). Aan de middenschakel hing destijds een penning, met daarop in reliëf het gemeentewapen en op de achterzijde het rijkswapen.

De keten werd ontworpen en met de hand vervaardigd door Lax Edelsmeden in Den Bosch. Het gewicht is 365 gram en de keten werd afgewerkt in licht geoxideerd en hoogglanszilver. Het zilvergehalte is 835/1000.

Enkele dagen na de opening van BNS aanvaarde de gemeenteraad van Voorhout de nieuwe ambtsketen met algemene stemmen en, volgens een verslaggever, ‘veel uitgesproken waardering.’ De keten verving de oude ambtsketen, die al sinds 1920 dienstdeed. 

Symbolische betekenis

Op 1 januari 2006 fuseerden Voorhout, Sassenheim en Warmond. Elke gemeente bracht natuurlijk een eigen ambtsketen mee, maar de voorkeur ging uit naar het exemplaar uit Voorhout. Dit was immers een geschenk én had een verhaal te vertellen: achter de schakels schuilt een symbolische betekenis. Bovendien had de keten een sterkere constructie en was hij fraaier dan de andere twee, die wat eenvoudiger waren.

Aanvankelijk werden alle drie de gemeentewapens aan de ambtsketen bevestigd. In 2007 kwam daarvoor een zilveren plaquette in de plaats, met het logo van de gemeente Teylingen.  Een jaar later kreeg de gemeente Teylingen na een uitgebreide procedure een eigen wapen. In 2010 kwam er een nieuwe penning aan de keten, waarop dit wapen prijkt.

 

De symbolen op de keten

De plaatschakels op de ambtsketen dragen de volgende symbolen:

Stier en korenaar                               
veeteelt en landbouw

Tulpen en narcissen                        
bollenteelt

Gevleugelde Mercuriusstaf        
de handel

Tandwiel, vijl en moersleutel   
nijverheid

Uil op boek en tandwiel                                  
het nijverheidsonderwijs

Evangelieboek en kruis                                    
de kerk

Ruïne                                                          
het buurtschap Teijlingen

Vijfhoekige middenschakel        
vignet van de broedercongregatie 

De ambtsketen

Wanneer de burgemeester een officiële handeling verricht, draagt zij de ambtsketen. Bijvoorbeeld bij het voorzitten van de gemeenteraad, het uitreiken van een Koninklijke Onderscheiding of wanneer ze zich vertoont bij brand of oproer. De ambtsketen is in 1853 ingevoerd, op voordracht van minister Thorbecke. Doel was te zorgen dat de burgemeester herkenbaar is.

De penning aan de ambtsketen heeft twee zijden: op één kant is het gemeentewapen zichtbaar, op de andere het rijkswapen of de beeltenis van Willem III. Welke zijde te zien is, hangt af van de gelegenheid. Bij het uitreiken van een lintje, vertegenwoordigt de burgemeester het rijk en is het rijkswapen te zien. Bij een raadsvergadering, vertegenwoordigt ze de gemeente en is de andere zijde zichtbaar.


 

 

‘De broeders hebben altijd een goede band met Voorhout gehad’

 

 

 

De Broederscongregatie van Onze Lieve Vrouw van Zeven Smarten vestigde zich in 1923 in Voorhout. De broeders zetten daar een nijverheidsschool op, de voorloper van de huidige KTS. Ook bouwden ze een woonvoorziening, waar broeders en burgers samen van hun oude dag genieten. “De broeders hebben altijd een bijzonder goede band met het dorp gehad”, vertelt broeder Leonardo van Dijk.

 

De broeders namen hun in 1923 hun intrek in het kleinseminarie aan de Leidsevaart, met de bedoeling daar een ambachtsschool en internaat op te zetten. Elders in het land waren meer van dergelijke ‘opvoedingsgestichten’ gekomen, sinds de broederscongregatie in 1851 was opgericht om straatkinderen uit de Amsterdamse Jordaan op te vangen, te verzorgen en onderwijs te bieden.

In Voorhout kwam de Bisschoppelijke Nijverheidsschool (BNS). Daar konden jongens een degelijke vakopleiding volgen, bijvoorbeeld tot boekbinder of typograaf, want de broeders hadden een eigen drukkerij en uitgeverij opgericht. “De opleiding brood- en banketbakken was landelijk bekend.Maar er waren ook opleidingen tot metaalbewerker, elektricien, timmerman of kleermaker. De school trok leerlingen uit het hele land: zonen van middenstanders, advocaten of vaders die naar Oost- of West-Indië waren vertrokken”, aldus Leonardo.

In de jaren zestig kwamen er steeds meer externe leerlingen uit de regio en nam het aantal interne leerlingen af. Het internaat verdween, maar het onderwijs bleef. In 1968 werd de school omgedoopt tot Katholieke Technische School Voorhout (KTS). Acht jaar later kwam er een nieuw pand, zoals dat vandaag nog in gebruik is.

Weerstand

Er waren meer plannen. Zo kochten de broeders in de jaren zeventig bejaardenhuis Huize Agnes in Voorhout, dat voorheen van de zusters van Veghel was. Er zou nieuwbouw komen, maar dat kon niet op de bestaande locatie. Men dacht aan het BNS-terrein, maar dat stuitte op weerstand bij bewoners en andere Voorhouters: men vond de locatie te ver van het dorpshart. Daarop werden de plannen afgeblazen.

De broeders concentreerden zich op een nieuw project, namelijk de bouw een woonvoorziening waar onder meer oudere broeders konden wonen. Er kwam een hoofdgebouw met een verzorgingsafdeling, gemeenschappelijke ruimtes en een kapel. De naam werd Broedershuis Nieuw Schoonoord – later Buitenplaats Nieuw Schoonoord – waarvan de afkorting niet toevallig óók BNS luidt. In 1980 werd de nieuwbouw feestelijk geopend. 

Units

Inmiddels is de BNS uitgebreid met drie kleine units voor mensen die dementerend zijn en vijftien zorgappartementen, onder de naam Woonzorgcentrum Gerto. De zorg wordt geleverd door Stichting Marente. Daarnaast zijn er woningen en appartementen waar mensen helemaal zelfstandig kunnen wonen.

“Onder de 180 bewoners zijn nog maximaal veertig mensen die iets met de kerk te maken hebben”, vertelt broeder Leonardo. “Een aantal broeders en priesters van de congregatie, enkele zusters, maar ook priesters van het bisdom Haarlem/Rotterdam.”

Ook de Dokterspost heeft een plek gekregen op het BNS-terrein. Een bewuste keuze, vertelt broeder Leonardo. “Ons doel is Buitenplaats Nieuw Schoonoord voor bewoners van de regio meer open en toegankelijk te maken. Er komen andere tijden aan, er zijn steeds minder broeders. Onze doelgroep verandert.”

 

Verhalenkaravaan Teylingen
Verhalenkaravaan Teylingen